Παράγοντες Κινδύνου Ανάπτυξης Παθήσεων στη ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Ιωάννης Κ. Τριανταφυλλόπουλος, MD, MSci,PhD,FEBOT
Επίκ. Καθηγητής Ορθοπαιδικής, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Πρόκειται για ένα συνοπτικό οδηγό
τόσο για τον κλινικό ιατρό όσο και για την ίδια την ασθενή,
για τον υπολογισμό του κινδύνου ανάπτυξης νοσημάτων και παθολογιών που
απαντώνται συχνότερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες καθώς και για τον
ενδεικνυόμενο κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο.
Τα νοσήματα αναφέρονται με αλφαβητική σειρά για ευκολία αναζήτησης.

Ι.Κ. Τριανταφυλλόπουλος

Νόσος Αλζχάιμερ

Παράγοντες ρίσκου
• Ηλικία ≥ 60 χρόνια
• Γυναικείο φύλο
• Ιατρικό ιστορικό

Τεστ ελέγχου
• Κανένας επαγγελματικός οργανισμός δεν προτείνει έλεγχο ρουτίνας για γνωσιακή διαταραχή ή άνοια σε ασυμπωματικά άτομα.

Καρκίνος του μαστού

Παράγοντες ρίσκου

• Ηλικία ≥ 50 χρόνια
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού
• Κληρονομικές γενετικές μεταλλάξεις (BRCA1, ή BRCA2)
• Μακροχρόνια έκθεση σε πρόεμμηνοπαυσιακό οιστρογόνο
• Καλοήθης πάθηση του μαστού
• Δίαιτα υψηλή σε λίπος (πιθανόν)
• Αλκοόλ

Τεστ ελέγχου

Μαστογραφία
(Προτείνεται από πολλούς οργανισμούς όπως ACS, ACOG, AMA, ACR, NCI)
• Κάθε 1 με 2 χρόνια σε ασυμπτωματικές γυναίκες ηλικίας 40 μέχρι 49
• Κάθε χρόνο ξεκινώντας στην ηλικία των 50
Κλινικός έλεγχος μαστού
(Προτείνεται από ACS, ACOG, AMA, ACR, NCI)
• Κάθε 3 χρόνια από την ηλικία των 20 μέχρι 39
• Κάθε χρόνο ξεκινώντας από την ηλικία των 40
Αυτό-εξέταση μαστού
(Προτείνεται από τους ACS, ACOG,AAFP)
• Κάθε χρόνο ξεκινώντας από την ηλικία των 20

Καρδιοαγγειακές ασθένειες

Παράγοντες ρίσκου

• Απώλεια οιστρογόνου (λόγω εμμηνόπαυσης ή καταστάσεις με έλλειψη οιστρογόνου)
• Παχυσαρκία
• Κάπνισμα
• Υπέρταση
• Δυσλιπιδαιμία
• Διαβήτης
• Οικογενειακό ιστορικό καρδιοαγγειακών παθήσεων
• Μαύρη φυλή
• Ασθένεια περιφεριακών αγγείων
• Καθιστικός τρόπος ζωής
• Άγχος

Τεστ ελέγχου

• Έλεγχος πίεσης
Τουλάχιστον κάθε 2 χρόνια
(Προτείνεται από οργανισμούς όπως: US preventive services Task force, The joint national committee on detection, evaluation and treatment of high blood pressure, AHA, ACP)
• Συνολική χοληστερίνη ορού και έλεγχος υψηλής πυκνότητας χοληστερίνης
Κάθε πέντε χρόνια ξεκινώντας από την ηλικία των 20
(Προτείνεται από οργανισμούς όπως NCEP, ACOG)

Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας

Παράγοντες ρίσκου

• Σεξουαλική ζωή από μικρή ηλικία
• Πολλούς σεξουαλικούς συντρόφους
• Ιός του ανθρώπινου θηλώματος
• Κάπνισμα

Τεστ ελέγχου

• Τεστ Παπανικολάου
Ξεκινώντας όταν η γυναίκα αρχίσει να έχει σεξουαλική ζωή ή φτάσει την ηλικία των 18
Κάθε χρόνο μέχρι τουλάχιστον τρία συνεχόμενα φυσιολογικά τεστ-παπ και εξετάσεις πυέλου και μετά κάθε 3 με 5 χρόνια
(Προτείνεται από οργανισμούς όπως ACS, ACOG, NCI, AAFP, AMA)

Καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού

Παράγοντες ρίσκου

• Ηλικία ≥ 50 ετών
• Ιστορικό πολύποδα ή φλεγμονώδης ασθένεια του εντέρου
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου και ορθού
• Κληρονομικά σύνδρομα καρκίνου του εντέρου και ορθού
• Δίαιτα υψηλή σε λίπη και χαμηλή σε ίνες
• Καθιστικός τρόπος ζωής
• Κάπνισμα

Τεστ ελέγχου

Ψηφιακή εξέταση όρθου
Κάθε χρόνο ξεκινώντας από την ηλικία των 40
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, ACOG, the American Gastroenterological Association and the American Society of Gastrointestinal Endoscopy)
Αιματολογικός έλεγχος κοπράνων
Κάθε χρόνο ξεκινόντας από την ηλικία των 40
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, ACOG, the American Gastoenterological Association, the American Society for Gastrointestinal Endoscopy)
Σιγμοειδοσκόπηση
Κάθε 3 με 5 χρόνια ξεκινώντας από την ηλικία των 50
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, ACOG, the American Gastroenterological Association, the American Society for Gastrointestinal Endoscopy).

Κατάθλιψη

Παράγοντες ρίσκου

• Γυναικείο φύλο
• Παλαιότερα επεισόδια κατάθλιψης
• Οικογενειακό ιστορικό βαριάς κατάθλιψης ή διπολικό σύνδρομο (μανιακή καταθλιπτική διαταραχή).
• Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό απόπειρας αυτοκτονίας
• Συχνή ιατρική ασθένεια
• Συχνή κατάχρηση ουσιών
• Πρόσφατα αγχώδη γεγονότα και έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης

Τεστ ελέγχου

(Ενώ σύντομα ερωτηματολόγια για γρήγορο έλεγχο κατάθλιψης έχουν αναπτυχθεί, κανένας μεγάλος επαγγελματικός οργανισμός δεν συστήνει την χρήση τους στην πρωτοβάθμια φροντίδα)

Σακχαρώδης διαβήτης

Παράγοντες ρίσκου

• Μεγάλη ηλικία
• Παχυσαρκία
• Καθιστικός τρόπος ζωής
• Προηγούμενος διαβήτης κατά την κύηση
• Υπέρταση
• Δυσλιπιδαιμία
• Μαύρη φυλή, Λατίνοι, ιθαγενείς της Αμερικής, νησιώτες του Ειρηνικού και Φιλιππινέζοι είναι σε υψηλότερο ρίσκο για διαβήτη τύπου 2.
• Οικογενειακό ιστορικό

Τεστ ελέγχου
• Τεστ γλυκόζης στο αίμα μετά από νηστεία (ανοχή γλυκόζης δια του στόματος είναι ένα εναλλακτικό τεστ)
Να ληφθεί υπόψιν να ελεγχθούν όλα τα άτομα ανά 3 χρόνια ξεκινώντας από την ηλικία των 45
(Συστήνεται από τον οργανισμό American Diabetes Association-ADA)
Να ελεγχθούν όλα τα υψηλού κινδύνου άτομα
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACP, AAFP, CTF.)

Καρκίνος του ενδομητρίου

Παράγοντες ρίσκου

• Μετεμμηνοπαυσιακή θεραπεία αντικατάστασης οιστρογόνων ή μακροχρόνια προεμμηνοπαυσιακή έκθεση σε οιστρογόνα.
• Ηλικία ≥ 55 χρόνων
• Διαβήτης
• Υπέρταση
• Ιστορικό καρκίνου του θυροειδή, μαστού ή παχέος εντέρου
• Καθιστικός τρόπος ζωής

Τεστ ελέγχου

• ΄ Εξέταση πυέλου
Κάθε χρόνο ξεκινώντας από την ηλικία των 40
Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, ACOG

Προβλήματα ακοής

Παράγοντες ρίσκου

• Μεγάλη ηλικία

Τεστ ελέγχου

• Ακοομετρία
Μία φορά ανά ηλικιακή ομάδα 40 έως 59, 60 έως 74, 75 και πάνω
(Συστήνεται από τον οργανισμό Institute of Medicine of the National Academy of Sciences)

Καρκίνος των πνευμόνων

Παράγοντες ρίσκου

• Κάπνισμα
• Έκθεση σε κάποιες ουσίες, χημικά, άσβεστος, ραδιενέργεια, μόλυνση και ραδόνιο
• Ιστορικό φυματίωσης

Τεστ ελέγχου

(Κανένας επαγγελματικός οργανισμός δεν συστήνει έλεγχο ρουτίνας ούτε στον γενικό πληθυσμό ούτε σε καπνιστές)

Οστεοπόρωση

Παράγοντες ρίσκου

• Απώλεια οιστρογόνου (λόγω εμμηνόπαυσης ή άλλες καταστάσεις με έλλειψη οιστρογόνου)
• Λευκή ή Ασιατική φυλή
• Οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης
• Μικροκαμωμένη-λεπτή κατασκευή σώματος
• Δίαιτα πτωχή σε ασβέστιο και/ή βιταμίνης D
• Υψηλή πρόσληψη καφεΐνης, νάτριο και/ή ζωική πρωτεΐνη
• Κάπνισμα
• Καθιστικός τρόπος ζωής
• Κάποια φάρμακα (βαρφαρίνη, θυροξίνη, λίθιο, τετρακυκλίνες, αντισπασμωδικός παράγοντας, ανοσοκατασταλτικά, κορτικοστεροειδή, χημειοθεραπευτικοί παράγοντες, αντιόξινα αργιλίου)

Τεστ ελέγχου

• Μέτρηση οστικής πυκνότητας
(Συστήνεται από τους οργανισμούς International Osteoporosis Foundation-IOF, ACP, AAFP, CTF για να καθοδηγήσει αποφάσεις θεραπείας και για κάποια άτομα υψηλού κινδύνου)
• Βιοχημικοί δείκτες ορού και ούρων για οστικό μεταβολισμό
Χωρίς συγκεκριμένες συστάσεις

Καρκίνος των ωοθηκών

Παράγοντες ρίσκου

• Οικογενειακό ιστορικό
• Μεγάλη ηλικία
• Μεγάλης διάρκειας έκθεση σε προ-εμμηνοπαυσιακό οιστρογόνο
• Κληρονομικά σύνδρομα καρκίνου των ωοθηκών

Τεστ ελέγχου

• Εξέταση πυέλου
Κάθε χρόνο ξεκινώντας από την ηλικία των 40
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, ACOG)
• Υπέρηχος ή CA-125 μέτρηση
(Δεν συστήνεται για έλεγχο ρουτίνας)

Καρκίνος του δέρματος

Παράγοντες ρίσκου

• Μεγάλη ηλικία
• Έκθεση σε ήλιο ή σε υπεριώδης ακτίνες (ειδικά ιστορικό εγκαυμάτων κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία)
• Ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα με ανοιχτόχρωμα μάτια και μαλλιά
• Πολλαπλοί και άτυποι σπίλοι
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος

Τεστ ελέγχου

• Κλινική εξέταση δέρματος
Κάθε χρόνο ξεκινώντας στην ηλικία των 40
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, American Academy of Dermatology, NIH)
• Αυτοεξέταση δέρματος
Κάθε μήνα ξεκινώντας από την ηλικία των 40
(Συστήνεται από τους οργανισμούς ACS, American Academy of Dermatology, NIH)

Ακράτεια ούρων

Παράγοντες ρίσκου

• Μεγάλη ηλικία
• Κάπνισμα
• Κάποια φάρμακα (αντιχολινεργικοί και αντιψυχωτικοί παράγοντες, αντικαταθλιπτικά, ναρκωτικές ουσίες, κατασταλτικά, διουρητικά, αλφα- και βήτα-αδρενεργικοί αγωνιστές)
• Πρόσληψη αλκοόλ και καφέ ή άλλα ποτά με καφεΐνη

Τεστ ελέγχου

• Κανένας επαγγελματικός οργανισμός δεν συστήνει έλεγχο ρουτίνας για ασυμπτωματικές γυναίκες

Μείωση όρασης

Παράγοντες ρίσκου

• Μεγάλη ηλικία

Τεστ ελέγχου

• Οφθαλμολογικός έλεγχος
Σε συχνά διαστήματα ξεκινώντας από την ηλικία των 40
Κάθε 1 με 2 χρόνια μετά την ηλικία των 65
(Συστήνεται από την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας)
• Τονομετρία
Σε τακτά διαστήματα ξεκινώντας από την ηλικία των 40
Κάθε 1 με 2 χρόνια μετά την ηλικία των 65
(Συστήνεται από την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας)

Αιδιοκολπική ατροφία

Παράγοντες ρίσκου

• Μεγάλη ηλικία
• Απώλεια οιστρογόνων

Τεστ ελέγχου

• Ιατρικό ιστορικό και φυσική εξέταση

Αναζήτησε στον ιστότοπό μας